therapiesuggesties voor huisartsen
uit de dermatologiepraktijk  

Seborrhoïsch eczeem: vooral bij pasgeborenen, schilfering op het behaarde hoofd, schilfering iets geelkleurig.
Schurft: bij kinderen kan dit soms eczemateuze kenmerken hebben, vaak niet de typische 'gangetjes' zoals bij volwassenen.
Wiskott-Aldrich syndroom: zeer zeldzaam, X-gebonden recessief, potentieel levensbedreigend (thrombocytopenie, afwijkingen in de humorale en cellulaire immuniteit. Lijkt zeer sterk op atopisch eczeem, soms meer exfoliatief van aspect.
Hyper IgE syndroom: zeer zeldzaam, autosomaal dominant, onvoldoende Th1 response, ernstige infecties huid en luchtwegen.
Langerhans histiocytose: zeer therapieresistente eczeemachtige huidafwijkingen, ook vaak in het luiergebied (ongebruikelijk voor atopisch eczeem).

Emolliëntia
Het niet laten uitdrogen van de huid is van groot belang. Regelmatig invetten van de huid is de hoeksteen van de behandeling van atopisch eczeem. Er zijn vele emolliëntia beschikbaar. Vaak loont het de moeite meerdere typen voor te schrijven zodat ouders kunnen beoordelen welk emolliëns voor hun kind het beste werkt. Veel toegepaste emolliëntia zijn:

R/ vaseline-paraffine àà  100 gr  S/ minstens 1dd de gehele huid mee insmeren (muv het gelaat, daarvoor is het meestal net iets te vet; dit emolliëns smeert makkelijk uit, de favoriet van de auteur)
R/ vaseline-lanette àà  100 gr  S/ minstens 1dd de huid mee insmeren
R/ 10% vaseline in cetomacrogol 100 gr  S/ minstens 1dd de huid mee insmeren

Corticosteroïden

• Veel ouders moeten een weerstand overwinnen om bij hun kind te beginnen met corticosteroïden voor de huid. Deze middelen hebben ten onrechte het imago erg gevaarlijk te zijn. Er moet dan ook veel tijd uitgetrokken worden voor goede voorlichting over het veilig gebruik van corticosteroïden voor de huid. Zelds na degelijke voorlichting blijkt de therapietrouw nogal eens te wensen over te laten wanneer het gaat om corticosteroïden. Maak binnen 1-2 weken na het voorschrijven een controle afspraak om de behandeling te evalueren en instructies te herhalen.
• Geef richtlijnen hoeveel corticosteroïdzalf gesmeerd moet worden. Patiënten hebben al snel de neiging om te zuinig te smeren (te dun, te krappe huidoppervlakten). Geef daarom uitleg over de vingertopeenheid (fingertip unit, FTU). Zie: voorlichtingsfolder FTU.
  
• Er zijn vele zinvolle "smeerschema's" in omloop. Een nuttig schema voor een typisch atopisch eczeem is 7-10 dagen 1dd corticosteroïd op de eczeemplekken. Dan gedurende een interval van 3 of 4 dagen alleen emolliëns toepassen en dan weer enkele dagen de corticosteroïden op de aangedane huid. Probeer de steroïdvrije intervallen steeds verder op te rekken...
• Gebruik voor het lichaam altijd een corticosteroïd in een vette basis, voor het gelaat kan eventueel voor een crème gekozen worden.
• Omdat een atopisch eczeem vaak gekoloniseerd is met bacteriën (mn S. aureus) is het tijdelijk toevoegen van een lokaal antibioticum in die gevallen bijzonder nuttig.
• Wanneer voor langere tijd over een groot huidgebied corticosteroïd moet worden toegepast is het nuttig de groeicurve van het kind bij te houden. Langdurig corticosteroïdgebruik of gebruik van klasse 3 corticosteroïden is een goede indicatie voor verwijzing naar een 2e lijns centrum waar de dermatoloog en de kinderarts samen kinderen met ernstig eczeem vervolgen.

R/ hydrocortison ac. zalf 1% FNA  30gr   S/ 1dd op de plekken volgens schema  
R/ triamcinolon ac. zalf 1%  30 gr  S/ 1dd op de plekken volgens schema (niet in het gelaat).

R/ fucidine zalf  30 gr  S/ 2dd op de plekken gedurende de eerste 10 dagen van de therapie
R/ Bactroban zalf 30 gr S/ 2dd op de plekken gedurende de eerste 10 dagen van de therapie

Calcineurineremmers
Wanneer eczeem voortdurend opvlamt of wanneer bij de ouders sprake is een corticosteroïdfobie kan gekozen worden voor calcineurineremmers. Deze zijn geregistreerd voor kinderen vanaf 2 jaar oud. Belangrijkste nadelen zijn de branderige sensatie in de eerste dagen van het gebruik, het feit dat zonlichtblootstelling onverstandig is en het relatief korte ervaringstraject. Mijn ervaring is dat Protopic krachtiger werkt dan Elidel.

R/ Protopic zalf 0,03%  30gr of 60gr  S/ 2dd 3 weken, daarna 1dd tot genezing.
R/ Elidel crème 30 gr of 60 gr S/ 2dd 3 weken, daarna 1dd tot genezing


Teerpreparaten
Teerpreparaten zijn niet erg populair omdat zij stinken en vlekken op kleding en beddengoed veroorzaken. Na voorschrijven is de therapietrouw meestal laag. Omdat calcineurineremmers nu kunnen worden voorgeschreven als alternatief voor corticosteroïd neemt het gebruik van teer steeds verder af. Gebruik in het gelaat is af te raden

R/ liquor carb. deterg. (LCD) 10% in lanettecrème I 30 gr  S/ 1-2 dd op de plekken
R/ liquor carb. deterg. (LCD) 5 of 10 % in ung. lanette FNA S/ 1-2 dd op de plekken

Antibiotica
Bij uitgebreide bacteriële infectie van het eczeem kan een lokaal antibioticum soms niet voldoende zijn en moet een oraal antibioticum worden voorgeschreven. Het is wel verstandig vóór aanvang van deze therapie een banale kweek af te nemen. Wanneer het voorgeschreven antibioticum bij het bekend worden van de verwekker en resistentiepatroon niet afdoende blijkt kan alsnog geswitched worden naar een ander systemisch antibioticum.
Veel toegepaste antibiotica zijn:

R/ Klacid suspensie  S/ 2dd op geleide van gewicht, 7-10 dgn
R/ Augmentin suspensie  S/ 3dd op geleide van gewicht, 7-10 dgn

Sederende antihistaminica
Goed slapen gedurende de nacht is belangrijk, zowel voor het kind als voor de ouders. In het begin van de therapie kan het soms nodig zijn een sederend antihistaminicum voor te schrijven om de jeuk en het krabben 's nachts te onderdrukken. Goed wakker zijn overdag is belangrijk voor de ontwikkeling van het kind: hoewel Fenistil 3x per dag gegeven mag worden verdient het aanbeveling 1x en hooguit 2x per dag te doseren. Voor kinderen vanaf 1 maand.

R/ Fenistil druppelvloeistof 1mg/ml  20 ml  S/ 1-2 dd 1 druppel per kg lichaamsgewicht per gift.

Niet-sederende antihistaminica
Bij iets oudere kinderen werken niet-sederende antihistaminica in veel gevallen ook om jeuk bij eczeem te dempen. Probeer deze therapie na enkele weken weer te stoppen wanneer het eczeem rustiger is door de zalftherapie. Effectiviteit Aerius en Xyzal zijn vergelijkbaar.

R/ Aerius stroop 0,5 mg/ml 60ml/150 ml (1-6 jr 1dd 1,25 mg; 6-12 jr 1dd 2,5 mg; >12 jr 1dd 5 mg)
R/ Xyzal drank 0,5 mg/ml 200 ml (2-6 jr 2dd 1,25 mg; >6 jr 1dd 5 mg)

Badderen: contact met water leidt, zeker gecombineerd met zeepgebruik, tot uitdroging van de huid. Het baden beperken blijkt vaak moeilijk voor de ouders van patiëntjes. Ik geef daarom aan dat badderen mag maar dat gebruik van zeep, shampoo of zeepvrije wasgels verboden is. De 'soak and smear' methode wordt uitgelegd: na baden in schoon water de huid droogdeppen en vervolgens het emolliëns op de nog iets vochtige huid aanbrengen. Bij voorkeur moet dit enkele uren na het bad nog eens herhaald worden omdat het beschermend effect van de eerste smeerbeurt maar kort aanhoudt.

Anti-krab pakjes: via de apotheek kunnen anti-krab pakjes worden afgeleverd die het krabben verhinderen, glad van structuur zijn en tevens koel aanvoelen. Mijn voorkeur gaat uit naar de Derma Silk verbandpakjes. van zijde. Baby's kunnen deze pakjes niet alleen 's nachts maar ook overdag als rompertje dragen.

Allergietesten: ouders zoeken begrijpelijkerwijs naar een externe oorzaak voor het eczeem van hun kind. Vaak wordt aan een voedingsallergie gedacht. Allergie voor voeding komt weliswaar relatief vaker voor bij jonge kinderen dan bij ouderen, maar de meerderheid van kinderen met eczeem heeft geen voedingsmiddelallergie. Resultaten van allergietesten bij zeer jonge kinderen is niet altijd betrouwbaar en heel vaak moeilijk te interpreteren. Een test die zonder goede reden wordt aangevraagd kan leiden tot verwarring bij de ouders en onnodige diëten.